پشتیبانی از پایان نامه با موضوع تاراچ علمی

با توجه به این نکته که در رابطه با تقلب و تاراج علمی، فرهنگسازی و نیز ارتقا بهکاری علمی (scientific Best Practices) در این بلاگ مطالب مقیدی در طی یکسال گذشته صورت گرفته است، پیشنهادی دارم. در صورتیکه اساتید و همکاران گرامی من در این وبلاگ صلاح بدانند چرا این مسئله به روشی که مالوف جامعه دانشگاهی است مورد بررسی قرار ندهیم؟ بخشهای مختلف این پدیده را می توان بصورت موضوع پایان نامه در اختیار دانشجویان قرار داد. در صورت امکان می شود که پایان نامه را بصورت مشترک بین دو موسسه انجام داد. بررسی پایگاه های پایان نامه های مرکز اسناد و مدارک علمی ایران به نشانی Irandoc.ac.ir حاکی از آن است که هیچ پایان نامه ای با کلید واژه بازیابی تقلب تا زمان نوشتن این پست به ثبت نرسیده است.

نظر شخصی من اینست که نوعی گداختی (FUSION) بین تواناییهای دانشگاه های دارای علوم انسانی قوی تر با دانشگاه های فنی در این زمینه صورت گیرد. در تحقیق به مواردی برخورد کردم که از آن می توان بعنوان استفاده خلاقانه، اما اسف بار، از نرم افزارهای معمولی برای پنهان کردن تاراج علمی نام برد. ماجرای ماشین نرم افزاری SCE که بطور خودکار مقاله ایجاد می کرد دیگر برای همه بزرگواران این بلاگ قدیمی شده است. با این همه تجربه ششماه گذشته من در رابطه با تقلب به من اطمینان می دهد که این رویه، یعنی هم افزایی بین اساتید این گروه راه موثری برای روشن کردن مسیر آینده است. برای مثال توصیه می کنم که به نشانی وب زیر در رابطه با جرم شناسی تقلب به نشانی وبگاه زیر در کشور اسپانیا رجوع کنید http://www.iula.upf.edu/forensiclab/fmetoduk.htm

آزمایشگاه اطلاع رسانی دانشگاه تهران از طریق عضویت خود امکان دسترسی به بیش ازیکصد مرکز اطلاع رسانی در دانشگاه های فنی سی کشور در اروپا، امریکای شمالی و اقیانوسیه را را دارد. این شبکه، شبکه مهمی به لحاظ منابع در رابطه با روالهای جاری در مورد تاراج علمی است.

نشانی تماس آزمایشگاه عبارت است از:

آزمایشگاه اطلاع رسانی
دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی
دانشگاه تهران
تهران 3993-14155
ایران
psyedu.ut.ac.ir
تلفن: 61117461-021
نمابر:61117413-021 (فقط در ساعات اداری)
نشانی الکترونیکی:Nnaghsh@ut.ac.ir

در پایان باید خاطر نشان سازم که این اقدام بر اساس مسئولیت شخصی من استوار بوده و نه تلویحا و نه بصورت صریح نباید دانشگاه تهران را حامی یا درگیر در آن دانست.

راه حل خارج از جعبه برای مسئله تقلب؟

با سلام

اساسا هنگامی که به مسئله تقلب می اندیشم آن هم در ایران با نوعی دوگویی روبرو می شوم. از طرفی تقلب را امری مذموم می دانیم از طرف دیگر هنگامی که طرف خارجی است برخی آنرا مذموم ندانسته بلکه آنرا حتی توصیه می کنند. از طرفی کمیته تشکیل می دهند تا رتبه دانشگاهشان را یا درTHES-QS و شانگهای بالا ببرند، اما از طرف دیگر در همان دانشگاه، دانشجوی بخت برگشته را که تنها به استاد خود اعتراض کرده است که چنان مورد لطف و مرحمت ( بخوانید تهمت و افترا) قرار می گیرد که با کمال اکراه در بین اعداد اخراج مغزیها فرار گیرد. یا از زیر درب اطاق کارتان دو جلد کتاب، شبانه و در پاکت قهوه ای، به داخل می فرستند که حاوی سرقت ادبی یک استاد از استاد دیگر است. لابد انتظار دارند که چون نام ما در میان حامی های این بلاگ است ملجا و حبلی برای احقاق حق باشیم. اما همانطور که آفای دکتر قدسی قبلا اشاره داشتند، ما فقط یک جمعی هم اندیش هستیم که NGO هم به حساب نمی آییم. در ارزش ما همین بس که پای نامه ای را در رابطه با خطرات سیاهکاری علمی ناشی از تقلب برای وزیر قبلی علوم امضا کردیم و انقدر چشم انتظار جواب (حتی منفی) شدیم که گل بود به سبزه نیز آراسته شد اما جوابی داده نشد.

سان تزو در کتاب خود موسوم به Ping Fa یا هنر جنگ در بحث مربوط به مه جنگ (Fog of War) به روشهایی اشاره دارد که بهنگام رو در رویی با یک حریف قوی با از آنان استفاده می کنید. البته حریف در مورد ما قوی نیست بلکه بی تفاوت و تن آسا (Lethargic) است. آنچه که این وبلاگ بخوبی می تواند برای آن بکار آید، سخنگاهی برای در میان گذاشتن تجربیات و تسهیم راه حلهایی است که در بخشی از سازمانهای متبوع ما عمل کرده است. بسیاری از انجمنهای علمی و سازمانهای نظارتی در جهان از آغازی بسیار کوچک و خاشعانه ای چون ما شروع کرده اند.

هرکدام از ما می تواند در حوزه خود بعنوان کاتالیست تغییر عمل کند. برای نمونه در برنامه درسی من بخشی را در رابطه با اخلاق حرفه ای و تقلب گنجانده ام. یا جمعی از همکاران من، در گروه شرایطی را برای قرار دادن نام خود در مقالات مشترک با دانشجویان برقرار کرده اند.

از طرف دیگر، شبیه ساری وضعیت فعلی حاکی از آن است که اعضای حامی این وبلاگ نیاز دارند که همیشه این مسئله را در جلوی ذهن سیاستگزاران قراردهند. در سینما غیر از جایزه اسکار جایزه ای موسوم به تمشک طلایی وجود دارد ( البته این ترجمه ای محترمانه است، عبارت واقعی آن ناظر بر چیزی است که در کتاب دایی جان ناپولیون ایرج پزشکزاد از آن به صدای .... یاد شده است). چرا ما برای دانشگاه و موسسات ایرانی چنین جایزه ای را در نظر نگیریم؟ البته باید دید که جایزه را به کی باید داد و شرایطش چگونه باشد؟

در عیر اینصورت نباید از آمدن روزی تعجب کرد که شعار "به دانش روان را توانگر کنید خِرَد را ز تن بر سر افسر کنی" در دانشگاهای کشور به "تقلب توانگر کند مرد را، دو چندان کند نمره Thes-QS را" استحاله یابد

نمره آخر ترم؟

در یك یادداشت قبلی تاكید شد كه در آسیب شناسی تقلب علمی در ایران باید بیشتر به ریشه ها پرداخت. یكی از مسایل عمیق و مبتلا به جامعه دانشگاهی بحث دادن نمره قبولی است. به نظر نگارنده تعدادی از اساتید در اعطای نمره آخرترم دانشجویان دلایلی به غیر از عملكرد علمی دانشجو را معیار قرار می دهند كه باعث پایه گذاری بنای كجی می‌شود. در واقع تقلب علمی بعضی افراد در ارایه رساله و مقاله تنها میوه نهایی و البته تلخ این درخت است.

برای روشن شدن منظور به یك خاطره جالب اكتفا می كنم:" در سفر حجی با یكی از اساتید دانشگاه گفتگو از معیار نمره دادن باز به میان آمد. ایشان گفتند كه آخر هر ترمی نمره‌های بالای 7 را 10 می‌دهم ولی امسال بخاطر تشرف به حج و اینكه دل كسی نشكند تمام نمرات بالای 5 را 10 داده و با خیال راحت به مسافرت آمده ام!"